Položaj

 Položaj

 

      U podnožju planine  Rudnik, u centralnom delu Šumadije,  lokalno ograničena brdima,   sa istoka Glogovicom,  juga Osojem, severa Sovljakom i zapada Šutačkim brdom, prostire se Belanovica  na raskrsnici puteva za Lazarevac i Beograd, Rudnik i Gornji Milanovac, Ljig i Valjevo, Aranđelovac i Kragujevac.  Stešnjena je među četiri velika srpska regiona ( Beogradski, Šumadijski, Moravički i Kolubarski)  i udaljena je od Beograda 75 ,  Aranđelovca 25, Lazarevca 22 i Valjeva 50 kilometara.
                                Prirodna bogatstva  plodnih dolina  reka Kačera, Belanovice i Berisave, krase  ovo lepo mesto, koje je odlukom Kralja Petra Prvog 1904. godine, a zahvaljujući uglednim tadašnjim građanima proglašeno za varošicu. Belanovica je   danas   prepoznativo mesto po lepoti negujući svoj ponos i tradiciju kroz mnoge generacije.              

Nalazi se   na 44 o 15 ’ severne geografske širine i 20 o 24 ’ istočne geografske dužine. Nadmorska visina se kreće od  200- 300 metara.

       Nastala je kao deo velikog sela Kalanjevci koji leži u dolini reka Kačera i Onjega . Prostire se duž starog puta Beograd- Rudnik.  Granice su joj naselja: sa severa  Kalanjevci , istoka Živkovci , juga Trudelj  i Kozelj  a zapada Šutci  i Poljanice. Razlikuje se po položaju od ostalih seoskih naselja jer je grupisano  što je predodredilo da Belanovica preuzme na sebe ulogu središta, odnosno centralnog mesta za okolna naselja  
    Rečna dolina je talasasta ravan oko reke Kačer,    U ovu ravan i u dolinu reke Onjega spuštaju se kose, od pomenutog razvođa između Kačera i Onjega,   na dve suprotne, južnu i severnu, stranu,. Prve su razdvojene rečicom Belanovicom i Berisavom, a druge potocima: Murgovcem i Mačijom Stenom. Rečice Belanovica i Berisava izviru na južnoj strani toga razvođa, teku na jug i, pošto prime po nekoliko kraćih potoka, utiče u Kačer. Murgovac i Mačija Stena izviru sa suprotne strane i staču se strmenitim zemljištem na severnu stranu, u reku Onjeg. Sa leve strane je dolina Kačera stešnjena brdom Koviljača.
          Sama Belanovica leži na delu belanovačkog neogenog basena  na putu br. III / 217 dugom 18 kilometara od Ibarske magistrale na sredokraći između Aranđelovca i Ljiga odnosno Rudnika i Lazarevca. Ovim putem ostvaruju se veze sa Ljigom, Valjevom, Aranđelovcem, Lazarevcem, Beogradom. Uže područja Belanovice ograničeno je na naselja Kalanjevci, Živkovci, Šutci i Poljanice, dok se šire područje proširuje na   naselja iz okolnih opština Bosuta, Garaši koji pripadaju opštini Aranđelovac i Trudelj,  Kozelj i Dragolj koja pripadaju opštini Gornji Milanovac.
       Klimatski uslovi su veoma povoljni zbog viših temperatura u septembru što produžava turističku sezonu. Prosečna letnja temperatura nije suviše visoka, jesen je nešto toplija nego proleće . Najveći snežni pokrivač dostigao je visinu 50 cm 9.02.1954. godine. Često duvaju vetrovi iz severozapadnog pravca, tokom cele godine, dok su leti nešto snažniji vetrovi iz zapadnog, a zimi severozapadnog pravca.
         Klima je umereno kontinentalna sa blažim zimskim mrazevima i letnjim vrućinama u odnosu na okolna brda gde su vremenske krajnosti prisutnije. Srednja maksimalna temperatura je 17,30c a srednja minimalna je 6,20c dok su maksimalno izmerene temperature 39,80c i -28,40c. Vegetacioni period traje 260 dana , sa prosečno 3.975 časova sa suncem. Prosečno ima 46 snežnih dana   u godini a prosečna relativna vlažnost je 74%. Osunčanost je duga i traje od ranog jutra do kasnog popodneva. Iz ovog se može zaključiti da Belanovica  ima vrlo povoljne prirodne uslove za život , kao i za gajenje žitarica, voća i slično.
         Reka je Kačer je najveća u ovoj oblasti. Nastaje od reke Bukulje koja teče sa istoimene planine, Velike Bosute, koja ističe iz podgorine Venčaca i prima pritoke Malu Bosutu i Raslovu.  One se sastaju u Dragolju i tu reka dobija ime Kačer . Pruža se od istoka ka zapadu, do ušća u Ljig, a duga je 30 kilometara sa površinom   sliva od 217 m2  . Veće pritoke su joj: Kozeljica, koja izvire ispod Ostrvice i teče kroz sela Zagrađe, Trudelj i Kozelj, Živkovačka reka,  Belanovica i Berisava . Ti vodotokovi su i uticali da se na  istoimenoj rečici formira sa desne strane varošica.  
    Glavni putni pravac vodi od Čačka i Rudnika preko Trudelja, i Kalanjevaca i Živkovca preko Vagana za Aranđelovac i  Beograd. On se račva u Belanovici desno preko Glogovice i uz reku Kačer preko Dragolja i Bosute vodi u Aranđelovac a levo preko Šutaca i Poljanica u Ljig i Valjevo. Na sever put vodi preko Kačerskog brda, prelazi  potok Berisavu pa uz kosu na Cer te u Brajkovac  . Putem Beograd, Živkovci, Belanovica, preko Dragolja, Bosute na jug preko Vojkovaca pored Ostrvice   izlazi se na Rudnik. Ovim puten je 1815 . godine sa velikom vojskom od pet stotina vojnika prošao   Imšir paša sa namerom da uguši Drugi srpski ustanak u Čačku.     

  Osim puta Beograd – Rudnik – Čačak ostali putni pravci nisu postojali već se ka Ljigu i Valjevu išlo dolinom reke Kačer a zimi brdskim vencem preko Šutaca, Poljanica i Ivanovaca gde se preko crkvenog zabrana stizalo do crkve u Moravcima.
       Tek na predlog poslanika Rake Mirića iz Kalanjevaca, Skupština Kraljevine Srbije donela je  1904. godine odluku da se dolinom reke Kačera izgradi put do Ljiga. Put je brzo izgrađen i Belanovica vezuje za put dolinom reke Kolubare  Beogradu. To je bio makadamski put po kom su se klackala kola sa kanatama ili sa skelom (ravna drvena platforma) vučena stokom uz po neki fijaker koji bi sa gizdavim konjima   prevezao putnike do Ljiga i nazad.   Bilo je dosta čeza koju je vukao jedan konjić. Zimi su se mogle sresti saonice koje su vukli konji ili goveda. Rabadžije, kojih je u Belanovici bilo dosta, svoja vozila su brižljivo prpremali za put kako bi putnici bili zadovoljni. Zimi ih je čekala ugrejana cigla koju su stavljali pod noge, da noge ne bi ozeble.
          Rekonstrukcija i asvaltiranje puta za Ljig  završena je 1970. uz finansiranje   Putnog fonda opštine i uz  pomoć  Komunalnog preduzeća iz Belanovice, „Beka“ iz Beograda i Preduzeća za puteve Beograd Saobraćajnog preduzeća „Strela“ iz Valjeva  držalo je autobusku liniju Valjevo-Belanovica. Pored njih velika pomoć stigla je od samih građana kroz uvođenje mesnog samodoprinosa ( koga pojedina sela nisu dobronamerno prihvatala) na iznos od 5 odsto na dohodak od poljoprivrede i 2 odsto na dohodak zaposlenih u trajanju od 5 godina.  Mnogo kasnije su asvaltirani putevi za Brajkovac (2005. godine), Aranđelovac (2006. godine) i Rudnik (2006. godine). Do Ibarske magistrale ima 16 , a  do pruge Beograd – Bar 25 kilometara.
        Biljni svet u Kačeru je veoma bogat a sela   su ranije više  bila prekrivena šumama. Najviše je bilo bukvi, cera ( najveće stablo izmereno je u dvorištu kuće Dragomira Josipovića Cilijaša sa obimom od 3,15 metara), beljike,  graba, klena, jasena, bresta, breze i drena. Bilo je i javora, hrastova , granice, lipe, jasike, jablana i platana. Zbog izobilja  drveta meštani su pravili magaze, vajate i kačare od drveta kao i delove u zgradama presce za žito, dolape, salaše, koševe i drugo. Pored reka bilo je vrbe, jove, ive, rakite i zove.

          Usled raznovrsnog biljnog pokrivača životinjski svet bilo je više raznovrstan i brojniji. Danas, divljih životinja je sve manje a   medveda i vidri   više nema jer je šuma dosta posečena. Ostali su vukovi, lisice, jazavci, srne, divlje svinje i zečevi.  Od domaćih životinja više nema bivola, magaraca, mazgi ali ima konja, ovaca, koza i svinja. Od sitnih životinja ima veverica, lasica, tvorova, ježeva, miševa, krtica. U kišnim danima ima daždevnjaka (burnjaka), puževa, glista i zmija (slepaća, smukova, belouški, šarki i poskoka), zelembaća i guštera. Od domaćih životinja skoro svako domaćinstvo ima psa ili mačku uglavnom bez pedigrea.
       Od pernatih koje se gaje nabrajam guske, kokoške,  patke, ćurke, morke i, ređe, plovke. Krupnije šumske ptice su jastreb, roda, orao, soko i tetreb. Ima kobaca, čaplji, sova, vrabaca senica, svraka, gavrana, čvoraka, slavuja, golubova, grlica, detlića, kos, štiglića, kreja, crvendaća, žunja i kukavica. Ranije je bilo dosta paunova i lasti ali su laste nekako ostale mestimično. Gajila se i svilena buba čija je hrana bila dudov list i od njenih čaura ispredan je svilen konac odličnog kvaliteta.
      Mora se reći da je za vreme ratova bilo dosta vašiju, stenica, buva, gnjida ali zahvaljujući higijenskim preparatima to je ostala daleka ružna prošlost. Za uništavanje ove gamadi upotrebljavao se masovno gas  i ceđ ( spravljan od cerovog pepela i vode) .
     Šumski plodovi su se ranije mnogo više koristili za spremanje  slatka, sokova i džemova. Tu su: kupina, jagoda,  šipurci, drenjine, trnjine i gloginje( u nekadašnjim gladnim godinama), lešnici, maline i ribizle. Od voća zastupljene su šljive, trešnje, višnje, jabuke (streknja, tvrdokorka, tikvaja, belica, ilijinjača,  petrovača, zukvara,   šećerlija, zelenka, šarenika, vajlija, petrovača),  kruške (  mednjak,   karamanka,   takiša, vidovača, vodenjača,  lončara, lubeničarka), kajsije, breskve, dunje,  mušmule i orasi.  Šljiva(  madžarka,  dženarika, ranjača). Najbolja rakija pekla se od šljive ranjače koja se danas može naći u tragovima po starim šljivicima. Treba se setiti  pušnica i lesa za sušenje šljiva “madžarki“ koje su donosile dobre prihode.  Danas lese retko ko ima a madžarku su zamenile nove sorte ( Stanley, Čačanka i dr.).  
        Domaćice su ranije mnogo uzgajale cveće, bosiljak, ruzmarin, ljubičice, kadifice, georgine, šeboj, perunike, božur, hrizanteme i ruže. U kasnu jesen se posude sa cvećem, obično u isluženim sudovima, ćupovima, loncima i kofama, sklanjaju u podrume da se čuvaju od mraza do proleća.