Postanak naselja

 Postanak naselja

            Belanovica je po svom imenu  mlado a po postanku staro naselje nastalo od dela Kalanjevaca. Prve zabeleške srećemo u srednjem veku u spisima Turaka za rudničku nahiju 1476.godine pronađenih kao prevodi u Orijentalnom institutu Sarajevo. U njima  stoji da "Belanovac pripada kadiluku Ostrvica. Selo je pusto ." Ovo pokazuje da se stanovništvo razbežalo pred najezdom  Turaka.
          U turskim poreskim popisima 1476. godine, naziv Kalanjevaca bio je Belanovac a 1525. javlja se pod imanom Blatovčica   i da u selu  (sada Kalanjevci i Belanovica)  ima 6 domova,    na površini od 20 hektara i da je deo Kalanjevaca. Već 1528, javlja se naziv Beljanovac. Od sela koja pripadaju kadiluku Ostrvice, Belanovac se nalazi zajedno sa Berisavicom, Štilcima, Poljanama, Onugom, Kozeljom i Tvrdinom. U selu  ima 12 domova sa 22 odrasla muškarca.                  
 Po podacima Miodraga Jaćimovića koji u knjizi „ Kačerski rodovi“ navodi da današnje nazive sela Dragolj i Kalanjevci nalazimo pod ovim imenima početkom 18, veka u austrijskim kartama kao Kalanovac i Dragulj. Kozelj je imao ime Koželj, a Šutce nalazimo u 16. veku kao Štulci; Trudelj kao Tvrdin i Tvrdići; Berisava kao Berisalica; Poljanice kao Poljane.
             
        Imena muških glava u to vreme su :
  Milko, sin Vukmira,
  Milovac, sin Radula,
  Petar, sin Radula
  Radovan, sin Cvetka
  Baština Miloša, sina Dimitrija
  Radaljina, sin Stepka,
  Vuk, sin  Čolaka,
  Jovan, sin Radivoja
  Baština Milovana, sin Dujina 

       U susednom selu Ozdrpanci ( danas  Živkovci)  desilo se prvo poturčavanje 1528. godine, gde se javljaju  prvi muslimani Ahmed i Hasan od oca Staniše a deda je bio Vuk. 
           U Kozelju 1528. godine(nalazimo ga u turskom popisu) bilo je sedište kneza8ili vlastelina) Dimitrija najverovatnije Vlaha sa svojom kneževinom  sa selima; Kozelj, Hreljinac ( danas Reljinci), Baždarevci ( zaselak Štavica), Štulci ( Šutci), Blatovčica ( Kalanjevci odnosno Belanovica), Pretorina( zaselak Preturica u Dragolju), Ozdrpanci ( Živkovci), Sijavica ( Varnice) , Berisalice( zaselak Šutaca i Kalanjevaca Berisava) , Ivanovci, Poljane ( Poljanice), Tvrdići i Tvrdin ( Trudelj), Dobrošecvi( Zaselak u Kozelju). Vlastelin  Dimitrije stolovao je u Kozelju sve do pojave vojvode Lome.
           Posle pogibije Arsenija Lome 1815. godine nalazimo da je sedište kačerske kneževine Kozelj a knez Jovan Đorđević ( Jovanović)  Kozeljac. Loma je upravljao svojom kneževinom iz Dragolja, posle njega , njegov sinovac Milovan Lomić takođe iz Dragolja, a potom Živan Stojanović iz Živkovaca. Živan je deda političara i istoričara Živana Živanovića, Apisovog zeta.

   

Prve zanatlije i trgovci registrovani su 1820. godine. Tada su se polako razvijali opančarski i krojački a kasnije i drugi zanati: kovački, potkivački, bojadžiski, vunovlačarski, pekarski, sarački i drugi. 

U tefterima čibuka nahija Rudnička, knežina i kapetanija kačerska od 1823. godine  napisano je da selo Kalanjevci ima 21. kuću a 1825. godine 30 kuća. Turci su svima nametnuli plaćanje poreza na : pšenicu, ječem, košnice, konoplju, na seno, na svinje, na kupus, na burad, svadbarinu, drvarinu...
        U spahijskim poreskim  spisima 1835. Kalanjevci imaju 48¸posle popisa 1863. ima 70 domaćinstava , da bi 1900. kad je već formirano naselje Belanovica , selo imalo 163 porodice.
       Kalanjevci 1886. preuzima politički primat i tu se nalazi sedište kalanjevačke opštine za sva okolna sela: Živkovce, Poljanice, Šutce, Bosutu, Dragolj, Trudelj i Kozelj. U južnom delu Kalanjevaca bilo je već grupisano naselje uz desnu obalu rečice Belanovice, sa dvadesetak kuća, zanatskih radnji, trgovinom i kafanom. U to vreme Turci zabranjuju rad seoskim zanatlijama i trgovcima , tako da oni u većem broju dolaze u to grupisano naselje, zidaju kuće i otvaraju dućane. Počela se odvijati  trgovina žive stoke i poljoprivrednih proizvoda. 
        Izgradnjom prvih kuća koje su  sagrađene od kamena i cigle, naselje postaje privlačno za stanovnike iz susednih sela.Tako se doseljavaju porodice iz Brajkovca, Garaša, Trešnjevice i drugih kačerskih sela. Bogati domaćini iz susednih sela su podizali kuće i otvarali zanatlijske radnje, dućane i kafane.
        Krajem XIX veka stanovništvo prima gradske navike i Belanovica postaje jako tržište poljoprivrednih proizvoda, rakije,  suve šljive i stoke. Pored opančarskog i abadžijskog zanata razvijaju se i novi.   Podizanjem privrednog i društvenog centra, zajedno sa stambenim objektima, dobila i vašer a obzirom na njenu gotovo podjednaku udaljenost od svih ostalih seoskih naselja kojima je trebao da služi, dobila i pravo na održavanja pijace.  
        Na već formiranom  centru naselja u čijem okruženju našla se i  šutačka crkva   koja je kasnije premeštena u Jarmenovce, gde se i danas nalazi a na njenom mestu izgrađena je nova , građena u gotskom stilu 1864. godine.  Iste godine u blizini izgrađena je i nova škola. 
        U najstarije familije ubrajaju se : Sretenovići, Markovići i Radosavljević koje slave Đurđevdan;  , Gavrilovići, Savići i Damnjanovićikoji slave Aranđelovdan; Vojinovići i Maksimovići koji slave Aranđelovdan; Mirići i Sarići koji slave Đurđevdan ; Desivojevići slave Srđevdan ; Lomići koji slave Jovanjdan, Đuknići slave Stevandan, Marinkovići i Đorđevići slave Nikoljdan, ...  
     Među starosedeocima su se mogli naći i Romi. Tako su pored rečice Berisave   imali svoje naselje“Berisava“ od nekoliko kuća napravljenih od cigle. Romi su bili sastavni deo žitelja Belanovice i bavili su se raznim zanatima: pravili su od  drveta vretena i preslice, kašike, varjače, zastruge za sir i kajmak. Pleli su od vrbovog pruća razne korpe i kotarice. Imali su i majstore za krpljenje starog posuđa i opravku kišobrana Matija, Kosta. Bilo je i muzikanata koji su svirali violinu,  kao što je bio Mirko odličan umetnik koji legne na violinu i svira , posebno na vašarima. U Berisavi su živeli sve do 1970. godine a tada su, usled izgradnje puta za Lazarevac koji je prolazio kroz njihovo naselje tiho nestali.
            Stanovništvo stare Belanovice je starosedelačko, koje je živelo u Kalanjevcima i doseljeničko iz Raške, Sjenice, Nove Varoši, Crne Gore a malim delom iz Bosne. Kasnije se doseljava veliki broj izbeglica iz Bosne a manji broj sa Kosmeta.  Starosedeoci su porodice Đuknić, Lomić, Vojinović, Mirić, Jaćimović i druge.
        Posle završetka Drugog svetskog rata Komesarijat za izbeglice poslao je veći broj izbeglica i u Belanovicu sa okolnim selima. Izbeglice su primali i raspoređivali ih po domaćinstvima sveštenik Lazar Radosavljević i Ivko Tomković mlinar.
       Nacionalni sastav bio je srpski do 1970. godine kada počinje doseljavanje iz Crne Gore, Bosne i Kosmeta.
         Površina naselja iznosi oko 30 ha. Kasnije se površina proširila pripajanjem Drenjine, Livada ( od Živkovaca) ,Berisave, Koviljače i Osoja.
       Istorijske prilike i prirodna bogastva ovog kraja uslovila su da se mnoge porodice nasele iz različitih mesta u   tri vremenska perioda: Prvi obuhvata vreme od polovine 18. veka do Prvog Ustanka kada su se najviše doseljavalo stanovništvo iz planinskih krajeva užičkog okruga, Starog Vlaha, Hercegovine i Crne Gore. Drugi period je doba Prvog Ustanka kada je oslobođena Srbija privlačila okolne sunarodnike , a naročito kada je Karađorđe 1809. pohodio Sjenicu i Novi Pazar. Treći period obuhvata vreme od Drugog Ustanka do danas. Tu je naročito bilo intenzivno doseljavanje posle srpsko- turskih ratova 1876. i posle raspada Jugoslavile 1991. godine. Mnoge su porodice doseljene u Belanovicu i okolna sela a bilo je i raseljavanja bilo zbog posla ili školovanja.
      Arheoloških objekata u okoline nema osim starijih crkvenih zdanja . Seoska groblja, kako stara tako i novija, pretežno su zapuštena i zarasla u rastinje. To naročito važi za belanovačko o kome niko ne vodi računa.  
     Na brdu  u centru  postoji staro    Madžarsko groblje, što je  naziv za svako nepoznato groblje u Srbiji.        

           Đenerl Jovan Mišković 1869. godine  proučavajući detaljno rudničku oblast, zabeležio je da ’’kod sastava rečice Belanovice i Kačera osem crkve, nalazi se još i škola sudarica kalanjevačke opštine. Niz Kačer vodi put iz Rudnika preko Kalanjevaca u Moravce i Ljig.’’

 

           Proglašenjem varošice počinje nagli napredak. Belanovica dobija stalnu pijacu , vašere i postaje upravni centar ovog kraja. Već 1906. godine dobija poštu sa telegrafom i počinje izgradnja puta za Ljig.
           

 

Danas u  Belanovici ne postoji zgrada koja je starija od sredine 18. veka. Najstarije su Radosavljevića kuća na čijem mestu je sada kafana „Kačara“,  Gavrilovića  „Krivošije“ kuća koja je nekada bila drumska, kiridžijska kafana, zatim Pićarina kuća,  Đuknića kuća na ivici crkvenog placa, kovačnica... 
        Mirčeta Vemić u Zborniku SANU piše da    Belanovica nosi naziv po rečici Belanovici, jednoj od izvorišnih pritoka reke Kačer u oblast  Kačer. Tako se naziva i talasasta zaravan sela Kalanjevci na kojoj je počela da se razvija, s'prva kao kalanjevački zaseok, mala varoš, u drugoj polovini 19 veka.
    Inače, reč Belanovica označava beličasti tok bujičaste reke, a nazivom reke označena je ta zaravan u blizini njenog ušća u Kačer, kao i samo naselje koje je tu  niklo. Belanovica se kao grupisano drumsko naselje zbijenog tipa, našlo u centru gravitacije za okolna naselja, što ju je predodredilo da preuzme i ulogu središta lokalnog područja. Pored vidljive centriranosti u odnosu na okolina naselja, Belanovica se našla u dolini reke Kačer, u dodiru ravni i pobrđa, na putu na kome se odvijao živ kiridžijski saobraćaj sa izgrađenim konacima, tako da je mogla da obavlja izvesne uslužne delatnosti.
     Najstarija zgrada koja je tu podignuta bila je mehana, kasnije dve, najverovatnije sa konacima, uz koju su počeli da se doseljavaju trgovci i zanatlije, koji su postepeno  izgradili zbijeno naseobinsko jezgro Belanovice.
        Kako opisuje Miloje T.Rakić, početkom prošlog veka 1905.godine „u Belanovici, pored Kačera i druma što tuda iz Rudnika u Beograd vodi, ima jedno zbijeno naselje od 36 kuća, nekoliko trgovačkih i zanatlijskih dućana, 2 mehane, škole, crkve i opštinske sudnice. Ima tip varošice, pa je za varošicu i proglašeno ukazom od prošle godine“
               Olga Savić, naučni saradnik Geografskog instituta“ Jovan Cvijić“ 1974. godine u studiji Belanovica – položaj i razvoj navodi:
            Da poreklo Kalanjevaca, odnosno sam začetak naselja, vezuje se za jednu od bačija kojih je bilo dosta u okolini Rudnika. Pretpostavka je  da se Kalanjevci pominju prvi put na Ebšelvicovoj karti uz izveštaj grofa  Naperga u doba austrijske okupacije Srb ije. Dalje, pominje se po oslobođenju Srbije od Turaka kada se nalazi u rudničkom okrugu . Dajući opis  rudničke  nahije 1829. godine O. D. Pirh pominje Berisavu i Kalanjevce kao dva zasebna naselja a kao dva odvojena naselja pominju se i u prvom popisu domova i aračkih glava iz 1818, 1819 i 1822. godine. Po podeli  oružja iz 1866. Kalanjevci zajedno sa Živkovcima čine opštinu živkovačku.
      A  Jovan Mišković u opisu rudničkog okruga beleži da je 1872. opština Kalanjevci obuhvatala sledeća sela: Kalanjevci, Kozelj, Živkovce, Poljanice, Šutce, Bosutu, Dragolj i Trudelj.
      Krajem 19. veka Kalanjevci postaju najbrojnije naselje u srezu Kačerskom i dobijaju pravo na održavanje  vašara. U selu se 27.08. 1893. održao vašar na kome je pored 5 mehana, 8 dućana bilo zauzeto 10 mesta za prodaju robe, kao i 12 kola sa kojih se roba prodavala( na četvora kola se krčmilo piće, a  na ostalih  osam razni drugi proizvodi). Od stoke je na tom vašaru prodato najviše ovaca, izvesne količine vina, rakije i ječma.
       Jačanjem i razvojem Kalanjevaca jačala je i razvijala se Belanovica. Uslov za to bio je put koji ide dolinom reke, što je dobar položaj za razvoj naselja. Tako Belanovica 1884. godine ima 236 stanovnika; 1900- 221; 1905 – 253 a 1910 – 285.
       U selu postoje izvori vode:  Sovljak, Zmajevac, Jezero, Stublina, Mravinjak, Matkovac, Jošje, Glogovica, Voda u Berisavi, Jozovac, Studenac, Lekovita Voda, drugi Studenac, Jagnjilo, Česmica u Osoju i još dosta neznatnijih. Ima i sedam bunara-đermova. Na južnom podnožju Debelog Brda, u obali Onjega, nalazi se   izvor kisele vode .
     Selo je razbijenog tipa, koji čini kao neku sredinu između starovlaškog i šumadijskog tipa. Razlikuju se četiri zaseoka: Medevac, oko istoimenog potoka i dalje pravo na sever, preko razvođa, do Onjega, zatim Sredina Sela, Berisava i Belanovica.
       U Belanovici, pored Kačera i druma što tuda iz Rudnika u Beograd vodi, ima jedno zbijeno naselje od 36 kuća, nekoliko trgovačkih i zanatlijskih dućana, dve mehane, škola, crkva i opštinska sudnica. Ima tip varošice, pa je za varošicu i proglašena ukazom od prošle, 1904. godine.
        U selu ima svega 161 kuća, od kojih u Medevcu 58, Sredini Sela 58, Berisavi 9 i Belanovici 36.
O poreklu stanovništva piše:   Samo se za dve familije priča da su starinci, a sve ostale su doseljene „ozgo“.
U Medevcu su:

-Sretenovići (Radisavljevići), mala familia za koju se priča da je u selu najstarija, slave Đurđevdan.
-Maksimovići, Vojinovići, jedna familija iz starine, za koje se, takođe, tvrdi da su starinci, slave Aranđelovdan.
-Mirići (Sarići) su došli iz Hercegovine u užički okrug, a odatle ovamo, malo pre nego što je Kara-Đorđe zakrajinio, slave Đurđevdan.
-Kovačevići su došli iz Boljkovca pre 50 godina, slave Đurđevdan.
-Đorđevići (Bugarčići) su došli iz Matijevca u okrugu niškom pre 70-80 godina, slave Nikoljdan.
U Sredini Sela su:
-Doganjići, davno doseljeni iz Starog Vlaha u Trudelj, a otkud ovamo, slave Jovanjdan.
-Đuknići, najveća familija u Kalanjevcima, odavno su doseljeni iz Crne Gore, ima ih i u Sremu, kuda su otišli verovatno za vreme seobe pod Arsenijem IV Jovanovićem, slave Stevanjdan.
-Mijatovići su došli iz Starog Vlaha pre 130-150 godine, slave Đurđevdan.
-Kolakovići su došli, takođe, iz starog Vlaha kada i Mijatovići, slave Lučindan.
-Desivojevići su doseljeni iz Starog Vlaha pre 120 godina, slave Srđevdan.
-Simići, Jovičići, jedna familija sa Mirićima u Medevcu.
-Mirčetići, odavno doseljeni iz Trešnjevice u okrugu kragujevačkom, slave Jovanjdan.
U Berisavi su:
-Gligorijevići (Savići, Damnjanovići), doseljeni iz Starog Vlaha pre 120-130 godina, slave Aranđelovdan.
U Belanovici su:
-Đuknići, koji su i u Sredini Sela. U ovom zaseoku-varošici ima još nekih skorašnjih doseljenika iz obližnjih sela, koji su se ovde nastanili kao zanatlije i trgovci.
Seoska zavetina je Bela Subota, po Trojicama.
       Priča se da je selo dobilo naziv po legendi :Od vajkada je središnji deo sela bio podbaran, pun kala,  gde su rasle trske i neke slatke travke. Kad god bi se ovce pustile u pašu, uvek bi bezglavo jurile u taj deo sela pun kala. Pastiri su vazda imali muke da ih isteraju iz tog kala, upadajući u njega do kolena.I uvek su ponavljali „Opet odoše u kalo ovce“. I od ovog u kalo ovce nasta ime selu Kalanjevci.
   Selo Šutci je ispod Kalanjevaca, a severozapadno od Belanovice, odmah u dolini reke Kačera. Od Cera, najistočnijeg i najvišeg uzvišenja planine Klještevice, odvaja se jedan povijarac na južnu stranu, sastavljen iz onižih bregova i završava se Šutačkim Kamaljem u dolini Kačera. Do ovog povijarca pruža se od Klještevice jedna dugačka kosa blagog nagiba u dolinu Kačera, odvojena od pomenutog povijarca Velikim Potokom. Na stranama ove kose i pomenutih bregova, na desnoj strani Velikog Potoka, smeštene su seoske kuće. Tu se u rečnu dolinu strmo spušta deo planine Koviljače.
      Najveći su izvori: izvor Velikog Potoka, izvor potoka Vranjevca, Teovanovića Izvor, Rakinac, Gluvać, Dobrilovac, drugi Dobrilovac, Kojički Izvor, drugi Gluvać, Onjeg i Boškić. Ima i 6 bunara-đermova.
 Deo Šutaca

    Selo je razbijenog tipa i veoma je po tipu slično selima u dolini Kačera. Imaju dva zaseoka: Šutci, južno i Kojica severno, između kojih nema nikakve prirodne granice. Na Košarištu je cigansko naselje od 3 kuće, doseljene pre desetak godina iz Boljkovca. Svega u selu imaju 124 kuće, od kojih u Šutcima 87 a Kojici 37.
        Poreklo stanovništva:
Zna se da su u selu bile dve familije, Perići i Lazići, bili starinci, a koje su danas sasvim izumrle. Današnje je stanovništvo iz Starog Vlaha i Bosne.
U Šutcima su:
-Teovanovići (Jevtići, Ivanovići),koji su doseljeni iz Starog Vlaha pre 120 godina, slave Mitrovdan.
-Popovići (Dražići). Priča se da su se za vreme Karađorđevo doselila iz Osata tri popa od kojih su se ovi namnožili, slave Stevanjdan.
-Lomići su došli iz Osata posle Popovića, zovu ih i Osaćanima, slave Đurđevdan.
-Marinkovići su došli iz Bosne pre 50 godina, slave Nikoljdan.
-Stojanovići su došli iz Starog Vlaha pre više od 100 godina, slave Nikoljdan.
U Kojici su:
-Simići, Jerinići, koji su od starine jedna familija sa Teovanovićima u zaseoku Šutcima, i oni, pretpostavlja se, slave Mitrovdan.
-Jeremići su došli pre 20 godina iz Bosute, ne kaže se šta slave.
        Po pričanju, jedan deo Šutaca zove se od vajkada Begovište. Tu se narod u Tursko vreme sklanjao u šumovite predele, bežeći od Turaka.U zbegu je bila i mala crkva, a žene su pokakdkad galamile, što je mnogo bilo opasno ako Turci čuju. Zato je najstariji čovek  zbega često govorio ženama da šute. I od tog šute nastade ime sela Šutci.
        Selo Živkovci, raniji naziv Ozdrpanci, nalazi se  severoistočno od Belanovice Miloje Rakić opisuje:
       U selu se razlikuju tri zaseoka. Od Vagana na jug i na jugo-zapad spuštaju se kose u talasastu ravan oko reke Onjega i čine zaselak Onjeg. Reka Onjeg postaje od nekoliko potoka koji izviru ispod Vagana, protiče kroz istoimeni zaselak i teče dalje severnom granicom ove oblasti u pravcu jugo-istoka, do ušća u Ljig. Zesleak Onjeg odvojen je od zaseoka Sredina sela razvođem što deli vode na desno najpre reci Onjegu, a posle Ljigu, i na levo Kačeru. Od ovog razvođa, a poimence od Srednjaka, Debelog Brda i Kobilovače pružaju na južnu stranu dve kose u talasastu ravan oko reke Kačera. Ove kose su razdvojene Živkovačkom Rekom i čine sredinu Sela. Od ovoga je rekom Kačer i njegovom dolinom jače izdvojen treći zaselak, Drenjina, koji, kao i Onjeg, čini zasebnu geografsku celinu. On je na levoj strani Kačera, a sačinjavaju ga opet dve kose, koje se od Gornjeg Brda, na granici dragoljskog i živkovačkog atara, i planine Osoja spuštaju blagim nagibom u dolinu Kačera. Dobio je ime po drvetu drenu koga ima na ovom prostoru. Kroz zaselak protiče Duboki potok. 
 Deo Živkovaca

      Seoske kuće su na stranama pomenutih kosa i pri vrhovima njihovim, u supadinama pomenutih brda. Najbrojnije familije su Markovići, Nikitovići a tu su i Radojičići, Petrovići ..
      Izvori vode u selu su: voda u selu Živkovačka Reka, čiji je izvor, zvani Katra, ispod brega Štovne. Teče u pravcu sever-jug kroz sredinu Sela u Kačer. Sa desne strane prima potok Medevac, koji je jedina prirodna granica između ovog sela i Kalanjevca. Znatni su još izvori: Katren, česma od starine, u sredini Sela, kod koje su negda bile „sovre“, a na ravni pred Katrenom zborno mesto za opštinske sastanke u ranija vremena, zatim, Točak i Rašćinovac.  Legenda kaže da  ispod brda Štovne u selu Živkovci izbija jaka živa voda, koja je najveća tekuća voda u selu. I kad su najveće suše, ova voda nikad ne presuši. Pošto ova voda daje život selu , tako se i selo nazove Živkovci
          Selo je razbijenog tipa, slično tipu ostalih sela u dolini Kačera. Samo što jača izdvojenost i udaljenost zaselaka čine mu veću razbijenost ako se u celini posmatra. Ima tri zaseoka: Onjeg i Drenjinu, koji su od trećeg zaseoka, sredine Sela, daleko pola časa.
Svega u selu imaju 123 kuće, od kojih su u Drenjini 17, Sredini Sela 80 i Onjegu 26 kuća.
     Od   starine u selu postoji, na potesu, pored Kačera, je Selište, gde je, po pričanju, bilo nekada selo. U dolini Živkovačke Reke, pod brdom Kobilovačom, ima stari rudarski potkop vertikalnog pravca i oko njega šlaknje.
      Poreklo stanovništva.
      Sem jedne razgranate familije, koja je pre 200 godina doseljena iz Trudelja, te se može računati u starince oblasti, u selu su sve doseljenici*.
Slepi starac Miladin iz Kalanjevaca, uvažen i bistrog uma i osobito dobrog pamćenja, reče mi da se sve stanovništvo u Živkovicma i Kalanjevcima doselilo „ozgo“.
U Drenjini su:

-Markovići, koji su došli od Sjenice 1809. godine, slave Đurđevdan.
U Sredini Sela su:
-Gavrilovići, Starčevići, Petrovići, Stajčići, Milićevići, Čolići, Dimitrijevići, jedna su familija iz starine, doseljeni iz Trudelja pre 200 godina, slave Nikoljdan.
-Živanovići su davno doseljeni iz Majina u Crnoj Gori-Boka Kotorska, slave Mratindan. Od ovo familije ima kuća u Sremu, gde su neki ostali posle bekstva za vreme Kočine Krajine, dok su se ostali vratili na starinu, u Živkovce.
-Pleskonići su doseljeni pre 120 godina iz Sjenice, slave Đurđevdan*.
-Pleskonja ima u Babinama, između Pljevalja i Prijepolja, gde su starinci i oni slave Đurđevdan, te se može smatrati da su Pleskonići otuda.
-Petronijevići su došli iz Trnave-okrug užički pre 120-130 godina, slave Nikoljdan.
-Tamburići su došli odavno odnekud „ozgo“, slave Nikoljdan.
-Nedići su takođe „ozgo“, slave Nikoljdan.
-Jakovljevići su došli od Nove Varoši za vreme Kara-Đorđevo, slave Lučindan.
-Pavlučići (Jankovići) su doseljeni iz Sjenice u vreme Kara-Đorđevo, slave Nikoljdan.
I Onjegu su:
-Rakovići, doseljeni od Sjenice za vreme Prvog ustanka, slave Ilindan.
-Veselinovići (Jankovići) su došli zajedno sa Rakovićima od Sjenice, slave Đurđevdan.
Seoska zavetina je prvi dan Duhova-Trojica.   
       Jedna legenda koja se mogla čuti vezana je za  šumadijski kraj  i njenu pošumljenost .Nekada gnezdo hajduka i vila danas je izgubila mnogo od svoje romantičnosti. Njena stoletna stabla, po kojima je i dobila ime, su davno posečena i svake godine njene šume su sve ređe. O vrednosti šuma govori i T. Radivojević u knjizi „Srbija u slici i reči“ davne 1927. godine u tekstu koji opisuje narodno predanje „da je u okolini sela Živkovaca, kod Belanovice, već četiri godine tuče opasan grad. Strahovita ledena oluja opustošila je 10. avgusta sve što je ostalo na zemlji: kukuruz, šljive, vinograde, pa i samo šumsko drveće. Zašto i kako, seljaci ne znaju. Postili su sve petke, i neke nove subote, i devet četvrtaka uzastopce nisu radili, i gradobitine se nisu sačuvali. Iz razgovora sa njima sam saznao da je pre tačno  četiri godineisečen jhedan veliki zabran blizu manastira Moravaca; sa matematičkom tačnošću tu okolinu od tada zahvata onaj ledeni talas što svake godine pođe od Drine pa kroz ogolelu Šumadiju tuče sve do Smederevske Palanke. Tako je bilo ove godine i biće tako sve dok nqašu Šumadiju najzad ne pošumimo.“
       Selo Kozelj leži u klisurastoj dolini Kozeljice, južno od Belanovice, prema predanju, spominje se još u srednjem veku pod prvim imenom Koželj.  Zemljište mu ima jaku visinsku razgranu, te dolazi među najvrletnija sela u ovoj oblasti. Desnu stranu kozeljske doline čine dva dugačka brda: Koviljača i Vrlaja, kojima se završava razvođe između Kačera i Kozeljice. Vrlaja se na severnu stranu spušta strmo u dolinu Kačera, koja je ovde široka i ravna. A levu stranu doline čini nastavak razvođa između Kozeljice i Brezovice. U njemu su ovde uzvišenja: Veliko Brdo, Lipet i Obešenjak. Pored toga, opet sa leve strane Kozeljice pruža se Kozeljska Planina, koja dubodolinama nekoliko potoka, što se sa pomenutog razvođa staču u Kozeljicu, prostrugana na nekolikim mestima i podeljena na nekakve delove, uglavnom na: Kotrlj i Latovac.

Seoske su kuće na stranama pomenutih brda i njihovih kosa i na supadini Kozeljske Planine, malo iznad doline Kozeljice, na zaravnjenim mestma pored dubodolina onih potoka što presecaju ovu planinu
Deo Kozelja 

       Selo je razbijenog, pravog starovlaškog tipa. U njemu se razlikuju tri zaseoka: Kozelj, u sredini sela, Blažići i Dobroševac, na krajevima sela. Seoske su kuće veoma raštrkane, a zbog mnoge šume i jako poentiranog zemljišta veoma su skrivene, tako da se i sa najvećeg uzvišenja u selu mogu samo po nekoliko videti.
        Najvažniji izvori u selu su:   izvor potoka Tisovice, Srpskog Potoka, Nanastirskog Potoka, potoka Dragomirca, Dubokog Potoka, dalje; Mrkine, Točak, Sekulića Česma, Jesenovita Česma, Zmijanica, Vodica, Matina Voda, izvor u Guvništima, česma pod Lipetom, Mlakinac i drugi manji, oko kojih su prikupljene seoske kuće. Priča kaže da je neki Turčin Memed voleo   mnogo kozije mleko i beli mrs od kozijeg mleka.Zato je čitavo selo ispod Rudnika samo za njega gajilo koze. One su se bile toliko namnožile , da su svo lišće jedne godine pobrstile i selo je ostalo pusto. Zbog tog Turčina i njegovih sijaset koza, prozvali su selo Kozelj
         Кozelj je jedno od najvećih i najređe naseljenih sela u opštini Ljig, sa površinom od 1877 ha.  U selu ima 92 kuće, od kojih su u Kozelju 60, u Dobroševcu 22 i u Blažićima 10  . Godine 1910. u Кozelju bilo 30 domaćinstava, da bi se taj broj povećao do 170 (1946.) a 1974 ima 140 domaćinstava, od kojih su 135 poljoprivredna.Selo je po popisu iz 1948 godine imalo 809 stanovnika 1961. godine-822,  a 2008. godine 140.
          U srednjem veku, selo je imalo manastir i crkvu, što govori o njegovom većem značaju nego u današnje vreme. O tome svedoče ostaci crkve i toponim „Mastirine“ tj. „Manastirine“ (potok, desna pritoka reke Кozeljice). Inače prvo političko i teritorijalno sedište kneza u srednjem veku  bilo je u Kozelju u kome je u doba Nemanjića boravio starešina knežine. U turskim tefterima stoji da je sedište kneza Dimitrija , koji je bio Vlah, i da je kneževina imala sela : Hreljinac (danas Reljinci), Belšić ( danas neki od zaselaka), Boždarevce( zaselak Štavica), Štulci, Blatovčica, Pretorina, Ozdrpanci, Sijolica ( danas Varnice) Beriselice ( zaselak Kalanjevaca i Šutaca), Berisava, Dupčevo (danas nepoznato selo), Ivanovci, Poljane, Tvrdići i Tvrdin( danas Trudelj), Dobroševci ( zaselak u Kozelju)          
          Od znamenitosti sela treba pomenuti ostatke crkve na desnoj obali Кozeljice i ostatke manastira uz potok Manastirine. Meštani naročito ističu da njihovo gostoprimstvo potiče još iz vremena Кraljevića Marka koji je po legendi u kamenu na samom ušću dva potoka ostavio svoju stopu i otisak mača. To mesto je nazvano Кraljeva stopa. 
          U selu je postojala opština od 1925. do 1935. kada je preseljena u susedno selo Ivanovce.   
       Poreklo stanovništva.
Od 25 familija, koliko ih u ovom selu ima, samo se za dve zna da su doseljene i to jedna iz Starog Vlaha, a druga iz Tetova. Još imaju dve familije postale od uljeza, koji su tu došli iz obližnjih sela. A sve su ostalo starinci i, bez malog izuzetka, slave Nikoljdan.
U Kozelju su:
-Petrovići (Sekulići, Filipovići, Šukići, Ćustići Pavlovići), koji su odavno doseljeni iz Starog Vlaha, slave Jovanjdan. Zovu ih Starovlasima.
-Macanovići, slave Đurđevdan.
-Antonijevići, slave Tomindan.
-Radišići, slave Aranđelovdan.
-Ristivojevići, slave Nikoljdan.
-Đurđevići, slave Nikoljdan.
-Hadžići, slave Nikoljdan.
-Kneževići, slave Nikoljdan.
-Milovanovići, slave Nikoljdan.
-Baškalovići (Stojanovići), slave Mratindan.
-Milovanovići, predak došao pre 50 godina iz Ugrinovaca kao uljez u kuću neke ovdašnje familije.
U Dobroševcu su:
-Tomići, slave Nikoljdan.
-Jovanovići 1, slave Nikoljdan.
-Jovanovići 2, slave Mitrovdan.
-Radovanovići, slave Nikoljdan.
-Miloševići, slave Nikoljdan.
-Gordići, slave Nikoljdan.
-Markovići, starije pezime Mamutovžći, slave Nikoljdan.
-Andrići, koji su došli iz Tetova u Staroj Srbiji pre 45 godina, slave Lučindan.
-Matići, ovu je porodicu zasnovao jedan uljez iz Trudelja pre 15 godina, došavši u kuću nekoga od Jovanovića.
U Blažićima su:
-Blažići, slave Đurđevdan.
-Gavrilovići, slave Nikoljdan.
        Seoska zavetina je Bela Subota po Trojicama.
         Izgradnja infrastrukture sela započeta je početkom rada Opštine 1925. godine :
1925 -  početak rada opštine
1927 -  početak izgradnje škole
1932 - završena izgradnja škole i početak rada
1934 -  izgradnja vodovoda za školu
1935 -  otvorena prodavnica, kovačnica, premeštena opština u Ivanovce
1946 -  170 domaćinstava, 150 krava, izgradnja doma kulture i selo je dobilo struju
1950 -  formirana zadruga
1958 -  razvijeno svinjarstvo, američka pomoć u hrani
1960 -  izgradnja magistrale i početak raseljavanja seoskog stanovništva, 
1964 -  uvođenje struje u selo
1970 - kupovina prvih traktora u selu
1971 -  prva inostrana rasa svinja u selu (landras)
1978 -  prva autobuska linija
1980 -  kreditiranje poljoprivrede (intenzivna poljoprivredna proizvodnja)
1982 -  tov junadi (uslužni), 600-700 tovnih grla. prvi asfalt
1987 -  prekid intenzivne proizvodnje, pad standarda, uvođenje telefona
1997 -  renoviranje doma (1200 nadnica meštana)
1999 -  završeno renoviranje doma i putne mreže po zaseocima, 
2002 -  urađena deonica asfalta
2003 -  početak renoviranja škole uz pomoć nove učiteljice

Кozelj kao svoje potencijale ističu povoljan   geografski položaj za poljoprivrednu proizvodnju naročito za plasman proizvoda, (blizina Beograda), povoljne uslove za razvoj stočarstva, dugu tradiciju u bavljenju ovom delatnošću, dosta površina pod livadama i pašnjacima kao i jaku želju za daljim bavljenjem i unapređenjem poljoprivredne proizvodnje. Kroz deo sela prolazi samo jedan asfaltni put i to samo do centra, dok je sporedna infrastruktura loša. U selu ne postoji mesto sa kulturnim sadržajima izuzev škole gde je u jednoj od učiionica smešten mali muzej
         Formiranjem zadruge 1950 godine otpočinje se sa organizovanijom proizvodnjom i od 1958 godine razvija se svinjarstvo. Prva strana rasa svinja kupljena je 1971 godine. 
          Meštani su radili uslužni tov za potrebe zadruge u Belanovici. 
          Selo Кozelj kao svoje potencijale ističu povoljan   geografski položaj za poljoprivrednu proizvodnju naročito za plasman proizvoda, (blizina Beograda), povoljne uslove za razvoj stočarstva, dugu tradiciju u bavljenju ovom delatnošću, dosta površina pod livadama i pašnjacima kao i jaku želju za daljim bavljenjem i unapređenjem poljoprivredne proizvodnje.  
           U centru sela smeštena je četvorogodišnja škola, u čijem sklopu se nalazi i mali seoski muzej.  Uz reku Кozeljicu postoji nekoliko vodenica koje trenutno nisu u upotrebi.
        Kroz deo sela prolazi samo jedan asfaltni put i to samo do centra, dok je sporedna infrastruktura loša. 
        Selo Poljanice , u 18 veku javlja se prvi put kao Poljane nalazi se pored Šutaca a istočno od Belanovice, opet u dolini Kačera . I ovde se od pominjanog razvođa između Ljiga i Kačera spuštaju u dolinu Kačera dve kose sa blagim nagibom. Ove kose razdvojene su potokom Vrbovcem, a od šutačke kose odvaja ih potok Vranjevac. Na ovim se kosama uzdižu kao talasi omanja uzvišenja: Parlog, Vrbovac, Poljana i druga manja, te zemljište ima izgled talasaste ravni. Seoske su kuće na stranama ovih kosa. Ne levoj strani Kačera je planina Lisina, čije se strane strmo spuštaju u dolinu ove reke, te jako stešnjuju sa te strane.

 U centru Poljanica        

      Selo je razbijenog, prelaznog tipa između starovlaškog i šumadijskog. Zbog manjega prostranstva a veće jednolikosti zemljišta selo se deli na dva zaseoka. Pojedini krajevi nose geografska imena, kao: Debeljak, Trline, Krnjevac  .
Do pre 60 godina selo je bilo na seoskom ataru, odakle je premešteno u brdo, na sadašnje mesto.
Najgvažniji  izvori  u ovom selu su: izvor potoka Vrbovca, Marinac, Lipovica, Buban, Siga i još poviše bezimenih, oko kojih su prikupljene seoske kuće.
            U ataru ovog sela ima jedno madžarsko groblje na kome je bilo do skoro velikog kamenja. Nedaleko od tog groblja ima mesto Crkvine, gde je, po pričanju, bio manastir Medoševac, tako nazvan po mestu na kome je bio. A kad su na tome mestu od nekakvih godina počeli mnogo rađati vinogradi, onda se ono nazove Dobroševac, kako se i danas zove.
U Poljanicama ima 91 kuća.
        Sve stanovništvo ovoga sela čine stariji doseljenici, najviše iz užičkog okruga.
-Sretenovići (Radovanovići, Đorđevići, Mirkovići, Đurovići, Jankovići, Andrići, Živkovići), koji su odavno doseljeni iz Srema, slave Mitrovdan.
-Minići (Erići, Milovanovići, Milojevići), doseljeni su pre nekih 150 godina iz užičkog okruga, slave Đurđevdan.
-Tranjići (Stevanovići, Pavlovići, Milovanovići) , doseljeni pre 130-150 godina iz užičkog okruga, slave Đurđevdan.
-Kulizići (Ilići, Petrovići) doseljeni odavno iz užičkog okruga, slave Mratindan.
-Sokići (Milovanovići, Paunovići), takođe su se doselili odavno iz užičkog okruga, slave Stevanjdan.
-Markovići (Sokići), iz starine jedna familija, slaven Stevanjdan.
-Bobići (Stevanovići, Živkovići, Petrovići, Savići, Milutinovići) su doseljeni iz Starog Vlaha, ali će, po svoj prilici, biti pre od Sjenice, slave Aranđelovdan.
Seoska je slava prva nedelja po Petrovdanu.
           Dragolj , selo koje danas pripada teritorije opštine Gornji Milanovac i prostire se na 1.100 hektara.   Menjalo je svoju teritorijalnu pripadnost od Belanovice kada je bio Kačerski srez, Ljiga i Lazarevca , ali je najviše vezan za Belanovicu, udaljenu 6 kilometara. U austrijskim mapama 1718. godine javlja se Dragulj    kasnije  i Pretorina( sada zaselak Preturica)  imao je 1528. godine 12 domova sa 56 muških glava. Popisom 2003. godine u 134 kuće bilo je 441 član domaćistva.
     Po narodnom pričanju dobio ime tako što je nekakav Turčin nosio je svoju robu na konju. Bila je upekla Božja zvezda. Kad je bio dobro ožednio naiđe na jak izvor. Odmarao se turčin kraj tog izvora i bilo mu je lepo. I kako da nagradi hladnu izvorsku vodu, baci dragi kamen u nju. I od tog dragog kamena nasta ime sela.

   Deo centra u Dragolju

      Dragolj  leži u basenu Kačera, sa leve strane reke je selo, a sa desne seoski atar.  Sa istočne strane od Bosute odvojeno rekom Raslovom. Selo je razbijenog tipa, ali su kuće zbijenije nego u ostalim selima, te čini kao neku sredinu između starovlaškog i šumadijskog tipa sela. Osobito su kuće blizu po pojedinim zaseocima, a naročito su zbijene na seoskom ataru. U Dragolju ima šest zaselaka: Rakovac, Selište, Podgorje, Ravnište, Pod-Perišinim Brdom i Seoski Atar. Dragolj ima 117 kuća, od kojih je u Rakovcu 19, Selištu 28, Podgorju 11, Ravništu 22, Pod-Perišinim Brdom 22 i na Seoskoma Ataru 15 kuća.
      Reka Kačer deli selo tako što sa leve strane su viša brda od desne.  Levo su razvođa Teovac, Strmošnjak, Krnja Jela i Gornje Brdo. Tu su i potoci Lisina i Milutinov Potok koji se sastaju u Selište ispod kojeg primaju potok Dragoljicu te pod tim imenom teče dalje na istok i kad primi potok Rakovac, utiče u Raslovu.
        Sa leve strane reke Kačer diže se Perišino Brdo od kojeg se pružaju kose Jagnjilo, Mulin Grm i Prskovača. Desno je potok Preturica te se mesta gde su uz nju kuće zovu Preturica, Širokovac i Rakovčić.
        Jedan kraj Dragolja se zove Preturica a dobio je naziv jer je vojvoda Loma otišao na vašer crkvi u Šutce sa oružjem, turski uhoda, neki Marušić iz Živkovaca, upozori ga da će Turci već sutra znati da je Loma nosio oružje. U povratku sa vašara, Loma prečice preko Glogovice ode kući, ali ga uhoda Marušić pratio. Loma oseti i zavara uhodu kod Livadskog potoka i tu ga ubije, p r e t u r i! Zato se od tada Livadski potok nazva Preturica, a imanje oko Preturice Marušanka imanje.
         U selu ima i izvora: Dragoljica, Studenac, Sopot, Prskovača, Nikoljac, Lomića Izvor, Kamaljevića Izvor, Živanovića Izvor, Lomića Česma i još dosta manjih izvora.
        O poreklu stanovništva zna  se za jednu familiju od tri kuće   da je ovde od starina, a sve ostale su doseljenici od Sjenice, Nove Varoši i užičkog okruga.
         U Rakovcu su:
-Petrovići (Živanovići, Nikolići), doseljeni iz Sugubine (između Sjenice i Javora) pre 120 godina, slave Nikoljdan.
        U Selištu su:
-Lomići, familija vojvode Loma, čiji je otac došao u 18. veka iz Gojne Gore-okrug užički, slave Jovanjdan.
-Ćosići (Kamaljevići, Jovičići, Obradovići, Pantelići) su došli iz Sukubine kad i Petrovići, slave Nikoljdan.
-Ristovići, predak, Ristov otac Milutin, se doselio iz Čelica kod Nove Varoši 1809. godine, slave Đurđevdan.
-Rakići je ista porodica kao i Rakići Pod-Perišinim Brdom.
          U Podgorju su:
-Ilići (Miloševići), koji su došli početkom Prvog Ustanka iz Tatinca-okrug užički, slave Jovanjdan.
-Stevanovići (Petrovići, Mijailovići), čiji je deda Stevan došao iz Čelica kod Nove Varoši 1809. godine u Boljkovce a odatle ovde, slave Đurđevdan.
          U Ravaništu su:
-Krstanovići, za koje se kaže da su starinci, slave Aranđelovdan.
-Stojanovići, čiji se deda Stojan doselio iz Sjenice za vreme Kara-Đorđevo, slave Mratindan.-Lomići, isto kao i u Selištu.
-Miloševići, isto kao i u Podgorju.
-Josipovići, jedna familija sa Ilićima i Miloševićima u Podgorju.
        Pod-Perišinim Brdom su:
-Rakići, čiji je predak Periša Rakić došao iz Rudnika u kuću vojvode Loma kao dovodac, i od njega i Lomove kćeri izrodila se ova familija. Po njegovom imenu se i ovo brdo nazvalo*, slave Đurđevdan.
-Petrovići (Todorovići, Jaćimovići) su jedna familija sa Petrovićima u Rakovcu.
-Ćosići, isto kao i u Selištu.
-Ristovići, isto kao i u Selištu.
-Kovačevići su jedna familija sa Stevanovićima u Podgorju.
-Vesovići su došli iz Osata u Bosni za vlade Kneza Miloša, slave Stevanjdan.
        U Seoskom Ataru su:
-Milivojevići. Za vreme Prvog Ustanka doseljena su dva brata, Milivoje i Miloje, za Zlatara kod Nove Varoši, pa se od Milivoja izrodila ova porodica, slave Mitrovdan.
      Seoska zavetina je Mali Spasovdan.
       Interesantan je podatak iz knjige  „Dragolj selo u Kačeru“ gde  piše o momcima koje dolaze u kuću devojke da žive. Oni se nazivaju Povodac – dovodac  ili Domazet. Tako u Dragolju među prvim domazetovima koji su došli iz drugih udaljenih mesta su Stojan Maksimović – došao u Krstanoviće, a njegovi potomci su Stojanovići, i Periša Rakić iz Majdana došao u kuću Arsenije Lome i, naravno, njegovi potomci su Rakići izrasli u veliku familiju.
       Ima slučajeva da domazetu kada umre žena kod koje je došao ode u drugu kuću kao domazet, što je primer Andrije Jovanovića.
      Ima domazetova u svim salima kada mu umre žena kod koje je došao, dovodi drugu ženu na svoj miraz, na imovinu bivše žene. Ima i neuspelih brakova domazeta i miradžinke, pa se domazet odlučuje na razvod i vraćanje u svoju rodnu kuću – slučaj sa Mihailom Miloševićem koji se vratio u Jelovik ili Živomira Živanovića koji se od Desanke Jovanović vratio u Živanoviće i ponovo oženio i napravio sebi kuću. Međutim, praksa dovođenja zeta u kuću je mnoga domaćinstva održalo, utoliko više ako se dobije muško potomstvo, koje se zatim nastavi. Ima slučajeva da isto domaćinstvo promeni po dva ukućanina, primer kuće Ljubomira Živanovića koji je doveo u kuću Obrada J ovanovića, a kasnije Obrad doveo Radovana Matića iz Vojkovaca, a sve u cilju da domaćinstvo opstane. Ima i slučajeva gde udavača koja je ostala udovica sada u kuću svog pok. muža dovede drugog muža i nastavi porod (slučaj Gvozdenije Ristović, koja je dovela Mijaila Todorovića iz Brezovca).
      Sledi spisak 19 domazetova koji su došli u Dragolj iz drugih sela, kao i spisak 32 Dragoljca koji su za domazetove otišli u druga sela .
     Neki su u Dragolj došli i po drugom osnovu:
     Došao učitelj, pa se u selu oženio i nastavio da živi u Dragolju ( Svetozar Dugalić iz okoline Kragujevca)
     Vratila se udovica i dovela sa sobom dvoje sitne dece, koji po odrastanju tu se žene i udaju i ostaju u Dragolju (Petrija Kamaljević se vratila iz Živanovića iz Guriševaca)
      Kada nije bilo poroda u kući usvaja se „mesto sina“ drugo dete (Aleksandar Mijailović usvojio Branislava Vlajkovića iz Bosute)
      Usvojivanje unuka od ćerke (Milenko Đukanović doveo kod sebe unuka Dragutina Danilovića, koji je uzeo dedino prezime)
       Tako je Dragolj sa ukućanima i doseljenicima znatno povećao broj familija, kao i broj domaćinstava, jer su se naslednici ukućana kasnije međusobno delili, kao što je primer Rakića, Stojanovića, Radojičića i Ristovića...

Najstarija kuća u Belanovici Ovde se formiralo naselje

 

 

 

Obnovljena stara Đuknića kuća